**ભારતીય બેંકિંગ ક્ષેત્રમાં આગામી મોટું પરિવર્તન : ૬ જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોના મર્જર પર ગંભીર ચર્ચા ઝડપી બની**
કેન્દ્ર સરકાર ફરી એકવાર જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોના મર્જરના આગામી તબક્કા માટે સક્રિય થઈ છે. સરકારનો લાંબાગાળાનો લક્ષ્યાંક છે કે ભારત પાસે વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક, મજબૂત બેલેન્સશીટવાળી અને ટોચની ૧૦૦ બેંકોમાં સ્થાન મેળવી શકે તેવી મોટી બેંકો હોય. આ હેતુને પાર પાડવા હાલ ૬ જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોના મર્જર અંગે વિશ્વાસપાત્ર સ્તરે ચર્ચા ચાલી રહી છે.
મર્જરની ચર્ચામાં આવેલી ૬ બેંકો
૧. બૅન્ક ઑફ ઇન્ડિયા
૨. ઇન્ડિયન ઓવરસીઝ બૅન્ક
૩. સેન્ટ્રલ બૅન્ક ઑફ ઇન્ડિયા
૪. બૅન્ક ઑફ મહારાષ્ટ્ર
૫. યુકો બૅન્ક
૬. પંજાબ ઍન્ડ સિંધ બૅન્ક
આ બેંકોને એકબીજા સાથે કે પછી કોઈ મોટી જાહેર ક્ષેત્રની બેંકમાં મર્જ કરવાની દિશામાં વિચારણા ચાલી રહી છે. આ પ્રક્રિયા એકસાથે નહીં, પરંતુ ૨-૩ ચરણમાં અમલમાં મૂકાઈ શકે તેમ છે, જેથી મૂડી વ્યવસ્થાપન અને કામગીરીનું સંક્રમણ સરળ રહે.
મર્જર પાછળના મુખ્ય ઉદ્દેશ્યો
- બેંકોની નાણાકીય સ્થિતિ અને મૂડી આધાર મજબૂત કરવો
- નોન-પર્ફોર્મિંગ એસેટ્સ (NPA)માં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરવો
- ડિજિટલ બેંકિંગ સુવિધાઓનો વિસ્તાર અને ટેક્નોલોજીકલ ક્ષમતા વધારવી
- મોટા ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સ માટે લોન આપવાની ક્ષમતા વધારવી
- ઓપરેશનલ ખર્ચ ઘટાડીને કાર્યક્ષમતા વધારવી
- વૈશ્વિક સ્તરે ભારતીય બેંકોની સ્પર્ધાત્મકતા વધારવી
ભારતમાં બેંક મર્જરનો ઇતિહાસ (સંક્ષિપ્ત)
૨૦૧૭થી ૨૦૨૦ દરમિયાન થયેલાં મોટાં મર્જરની યાદી :
- એપ્રિલ ૨૦૧૭ : સ્ટેટ બૅન્ક ઑફ ઇન્ડિયાએ ૫ સહયોગી બેંકો તથા ભારતીય મહિલા બૅન્કને મર્જ કરી
- એપ્રિલ ૨૦૧૯ : વિજયા બૅન્ક + દેના બૅન્ક → બૅન્ક ઑફ બરોડા
- એપ્રિલ ૨૦૨૦ : ઓરિએન્ટલ બૅન્ક ઑફ કોમર્સ + યુનાઇટેડ બૅન્ક → પંજાબ નેશનલ બૅન્ક
- એપ્રિલ ૨૦૨૦ : સિન્ડિકેટ બૅન્ક → કેનરા બૅન્ક
- એપ્રિલ ૨૦૨૦ : આંધ્રા બૅન્ક + કોર્પોરેશન બૅન્ક → યુનિયન બૅન્ક ઑફ ઇન્ડિયા
- એપ્રિલ ૨૦૨૦ : ઇલાહાબાદ બૅન્ક → ઇન્ડિયન બૅન્ક
આ તમામ મર્જર નવા નાણાકીય વર્ષના પ્રારંભે (૧ એપ્રિલ) અમલમાં મૂકાયાં હતાં.
આગામી સમયરેખા
ભૂતકાળના અનુભવને ધ્યાનમાં રાખતાં નાણાં મંત્રાલય તથા RBI સાથેની ચર્ચાઓ પૂર્ણ થયા બાદ એપ્રિલ ૨૦૨૬ કે તે પહેલાં સત્તાવાર જાહેરાત થઈ શકે છે.
લાંબાગાળાનું લક્ષ્ય
હાલની ૧૨ જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોને ઘટાડીને ૬-૭ અત્યંત મજબૂત, વૈશ્વિક સ્તરની ભારતીય બેંકો ઊભી કરવી, જેથી દેશની આર્થિક વૃદ્ધિને વધુ ગતિ મળે અને મોટા ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સ માટે પૂરતી ધિરાણ ક્ષમતા ઉપલબ્ધ થાય.
આ આગામી મર્જર લહેર ભારતીય બેંકિંગ ક્ષેત્રને વિશ્વકક્ષાનું સ્વરૂપ આપવાની દિશામાં મહત્વનું પગલું સાબિત થશે. દેશવાસીઓને એપ્રિલ ૨૦૨૬ની રાહ જોવી પડશે કે કઈ બેંકો નવા સ્વરૂપે ઉભરશે અને ભારતીય બેંકિંગનું ભવિષ્ય કેવું આકાર લેશે.
રિપોર્ટ : વિશાલ પટેલ | મો. ૯૩૭૭૪૨૪૬૪૫
I’d have to examine with you here. Which is not one thing I usually do! I take pleasure in reading a post that may make folks think. Additionally, thanks for permitting me to comment!