*સુરતમાં સ્વચ્છતાના નામે ગંદકીનો આતંક: SMCની બેદરકારી અને કોન્ટ્રાક્ટરોની નિષ્ક્રિયતા પર નાગરિકોનો આક્ષેપ*

સુરત શહેર, જેને વારંવાર ‘ક્લીન સિટી’ તરીકેના પુરસ્કારો અને સન્માનોથી નવાજવામાં આવ્યું છે, તેમ છતાં આજે તેના અનેક વિસ્તારોમાં કચરાના વિશાળ ઢગલાઓથી ભરેલા છે. સુરત મહાનગરપાલિકા (SMC) ની આ બેદરકારીએ નાગરિકોને ત્રાહિમામ કરાવી દીધા છે અને તેમની સ્વચ્છતા સંબંધિત જવાબદારીઓ પર ગંભીર સવાલો ઉઠાવ્યા છે. SMCનું અઘોષિત સ્લોગન જાણે કે ‘હમ નહીં સુધરેંગે’ બની ગયું હોય તેવું લાગી રહ્યું છે, કારણ કે પુરસ્કારો અને જાહેરાતોના દેખાડા પાછળ મૂળભૂત સ્વચ્છતાની વ્યવસ્થા તદ્દન પોકળ સાબિત થઈ રહી છે.

શહેરના વિવિધ વિસ્તારોમાં કચરાની સમસ્યાનું વર્ણન કરીએ તો, અડાજણ, રામનગર, રાંદેર અને પાલનપુર જેવા પ્રમુખ વિસ્તારોમાંથી મળતી તસવીરો અત્યંત ચિંતાજનક છે. અડાજણમાં મુખ્ય રસ્તાઓ અને ગલીઓમાં કચરાના ડુંગરો ખડકાયેલા જોવા મળે છે, જેમાં પ્લાસ્ટિકના કચરા, ઘરગથ્થુ કચરા અને અન્ય કચરાના પ્રકારોનો સમાવેશ થાય છે. આ કચરો ફેલાવાના કારણે વાહનો અને પગપાળા મુસાફરોને અસુવિધા થાય છે, તેમજ તેની દુર્ગંધથી આસપાસના વિસ્તારમાં રહેતા લોકોને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ પડે છે. રામનગરમાં તો કચરાના ઢગલા રહેણાંક વિસ્તારોની નજીકમાં જમા થયા છે, જેના કારણે બાળકો અને વૃદ્ધોને આરોગ્યના જોખમો વધી ગયા છે. પાલનપુરમાં પણ સ્થિતિ કંઈ અલગ નથી; અહીંના માર્કેટ વિસ્તારો અને રસ્તાઓ પર કચરો એટલો વધી ગયો છે કે તે વેપારીઓ અને ગ્રાહકો માટે અવરોધ બની રહ્યો છે. આ તસવીરો માત્ર આંશિક છે, પરંતુ વાસ્તવિકતામાં શહેરના અનેક અન્ય વિસ્તારોમાં પણ આવી જ પરિસ્થિતિ જોવા મળે છે, જે SMCના સ્વચ્છતા દાવાઓની પોકળતા દર્શાવે છે.

આ સમસ્યાના મુખ્ય કારણોમાં એક છે ટ્રાન્સફોર્મર સ્ટેશનોનું કચરા સ્થળ તરીકેનું દુરુપયોગ. શહેરના મોટા ભાગના ટ્રાન્સફોર્મર સ્ટેશનો હવે SMC માટે જાણે કે ‘ડસ્ટબીન’ અથવા ‘કચરાપેટી’ બની ગયા છે. નિયમો અનુસાર આ સ્થળોએ કચરો નાખવો અથવા એકઠો કરવો સખત પ્રતિબંધિત છે, કારણ કે તે વીજળીના અકસ્માતો અને આગના જોખમો વધારી શકે છે. પરંતુ SMCની અણઘડ કચરા સંગ્રહ વ્યવસ્થાના કારણે, આ ટ્રાન્સફોર્મર પાસે જ કચરો જમા કરવામાં આવે છે. પરિણામે, આ વિસ્તારોમાં ગંદકી ફેલાય છે અને મચ્છરો, કીડીઓ તેમજ અન્ય જીવાતોના કારણે રોગચાળા જેમ કે મલેરિયા, ડેન્ગ્યુ અને અન્ય ચેપી રોગોનું જોખમ વધી જાય છે. અગાઉ પણ અનેક વખત આ અંગે ધ્યાન દોરવામાં આવ્યું છે, પરંતુ SMCની બેદરકારી પરાકાષ્ઠાએ પહોંચી છે, જે નાગરિકોના આરોગ્ય અને સુરક્ષા માટે ગંભીર ધમકી છે.

આ ઉપરાંત, કચરાના નિકાલમાં વિલંબ પણ એક મુખ્ય સમસ્યા છે. પ્રાપ્ત માહિતી અનુસાર, અનેક વિસ્તારોમાં બે થી ત્રણ દિવસ કે તેથી વધુ સમયથી કચરાની ગાડીઓ કચરો ઉચકવા માટે આવી નથી. આના કારણે કચરો રસ્તાઓ પર જમા થઈ જાય છે અને તેની દુર્ગંધથી આસપાસનું વાતાવરણ વિકૃત બને છે. SMC દ્વારા સ્વચ્છતા જાળવવા માટે જે કોન્ટ્રાક્ટરોને લાખો રૂપિયાના મોટા કોન્ટ્રાક્ટ આપવામાં આવ્યા છે, તેમની કામગીરીમાં ગંભીર નિષ્ક્રિયતા અને બેદરકારી જોવા મળે છે. આ કોન્ટ્રાક્ટરો માત્ર પૈસા કમાવવાના ધંધામાં વ્યસ્ત હોય તેવું લાગે છે, અને તેમની કચરા નિકાલની વ્યવસ્થા સમયસર અને અસરકારક નથી. તાજેતરમાં SMC દ્વારા જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું કે હવે કચરો ટ્રેક્ટર દ્વારા પણ ઉપાડવામાં આવશે, જેથી સ્વચ્છતા વધુ સારી બને. જોકે, આ જાહેરાત માત્ર કાગળ પરની જ છે, કારણ કે મેદાન પરની વાસ્તવિક સ્થિતિમાં કોઈ સુધારો જોવા મળ્યો નથી. કચરાની ગાડીઓનું અનિયમિત આગમન અને અપૂર્ણ કવરેજ નાગરિકોને વધુ ત્રાસ આપી રહ્યું છે.

આ તમામ બેદરકારીના પાછળનું કારણ શું છે? નાગરિકોમાં એવી ચર્ચા છે કે કચરા કોન્ટ્રાક્ટરો અને SMCના અધિકારીઓ વચ્ચે કોઈ સાંઠગાંઠ અથવા લેતીદેતી છે, જેના કારણે કોન્ટ્રાક્ટરો સામે કોઈ જાતની કાર્યવાહી કરવામાં આવતી નથી. આગળ અહેવાલોમાં SMCમાં અનેક કૌભાંડો બહાર આવ્યા છે ,

આવા કિસ્સાઓ જોતા, કચરા વ્યવસ્થાપનમાં પણ આવી જ કોઈ ગરબડ છે કે કેમ તેની તપાસની માંગ ઉઠી રહી છે. જો કોન્ટ્રાક્ટરોની નિષ્ક્રિયતા સામે કડક પગલાં લેવામાં આવતા નથી, તો તેમાં અધિકારીઓ અને કોન્ટ્રાક્ટરો વચ્ચે કોઈ વ્યવહાર તો નથી ને? આ અંગે પારદર્શક તપાસની જરૂર છે, જેથી જાહેર જનતાના પૈસાનો દુરુપયોગ અટકાવી શકાય.

આ પરિસ્થિતિ જોતા, એક મોટો સવાલ ઉભો થાય છે: શું SMC માત્ર દેખાડાના પુરસ્કારો, જાહેરાતો અને પ્રચાર પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને મૂળભૂત સ્વચ્છતાની જવાબદારીમાંથી છટકી રહી છે? સુરત જેવા વિકસિત શહેરમાં આવી સ્થિતિ અસ્વીકાર્ય છે, અને તે શહેરની પ્રતિષ્ઠા પર કલંક લગાવે છે.

સુરતના નાગરિકો વતી સુરત મહાનગરપાલિકાને તાત્કાલિક ધોરણે આ કચરાના ઢગલાઓનો યુદ્ધના ધોરણે નિકાલ કરવા, બેદરકાર કોન્ટ્રાક્ટરો સામે કડક પગલાં લેવા અને કચરા સંગ્રહ તેમજ નિકાલની વ્યવસ્થાને વધુ અસરકારક બનાવવા વિનંતી કરવામાં આવે છે. SMCને તેમની બંધારણીય ફરજ યાદ અપાવીએ છીએ કે શહેરીજનોને સ્વચ્છ, તંદુરસ્ત અને સુરક્ષિત વાતાવરણ પૂરું પાડવું તેમની પ્રાથમિક જવાબદારી છે. જો આ અંગે તાત્કાલિક કાર્યવાહી નહીં કરવામાં આવે તો નાગરિકોને વધુ આંદોલન અને કાનૂની પગલાં લેવા મજબૂર થવું પડશે.

રીપોર્ટ વિશાલ પટેલ 9377424645